Winien jestem Panstwu krotka relacje z pobytu swiateczno - noworocznego w Andaluzji (gwoli reporterskiego obowiazku...), tym bardziej, ze wkrotce wybieram sie na troche dluzej i troche dalej. Wroce na sciepe na pewno - ale dopiero w marcu. Leitmotivem Andaluzji jest slowo 'cerrado'. Wszystko jest zamkniete, a nawet jezeli otwarte, to w jakichs dziwnych porach (np. wtorek od 9 do 11 oraz czwartek od 15 do 17), wobec czego ulozenie jakiegos rozsadnego planu zwiedzenia np. Sewilli uwzgledniajacego zarowno topografie jak i godziny otwarcia przypomina rozwiazywanie kwadratury kola. Sewilla zreszta sliczna, wrocilismy zakochani w tym miescie. Wieza katedry w Sewilli (La Giralda) zwienczona jest figura przedstawiajaca uosobienie wiary. Figura obraca sie zgodnie z kierunkiem wiatru. Coz to jednak za wiara, ktora byle podmuch wiatru porusza? Katedra w Maladze: barokowa karykatura. Nie dziwie sie, ze nie dokonczyli jednej z wiez - najwyrazniej ktos w przeblysku przytomnosci zauwazyl, ze buduja (w sensie architektonicznym) paskudztwo. Spodziewalem sie silnych negatywnych przezyc estetycznych w Kordobie (La Mezquita) - ale jakos mnie zainstalowana w srodku meczetu katedra nie zaszokowala. Moze dlatego, ze wszystkie widziane przeze mnie hiszpanskie katedry maja uklad wewnetrzny prezbiterium i choru w formie dwoch odwroconych do siebie liter C, tworzac jakby wewnetrzny kosciol w kosciele. Ale moze i dlatego, ze nie dostaje mi imaginacji i nie potrafilem sobie wyobrazic meczetu bez wbudowanej w srodek katedry. Zreszta dotad widzialem tylko koscioly przerobione na meczety - i nie moglem (choc staralem) sie oprzec wrazeniu profanacji. Skoro mowa o katedrach: w Granadzie w Capilla Real przezylem maly szok zobaczwszy na scianie 'Zdjecie z krzyza' van der Weydena (obraz okazal sie byc bardzo, bardzo dobrej jakosci XV - wieczna kopia). Inne obrazy z prywatnej kolekcji Izabeli Kastylijskiej swiadcza o dobrym guscie krolowej: pare Memlingow, kilka dziel Dirka Boutsa, dwa czy trzy (autentyczne tym razem) van der Weydeny, jeden Boticelli. Gdyby nie to, ze przyjechalismy do Granady bladym switem, po sam bilet wstepu do Alhambry czekalibysmy ze dwie godziny. Washington Irving odwiedzil Granade w 1829, zamieszkal nawet - dzieki uprzejmosci gubernatora - w komnatach Alhambry. Czuje sie w obowiazku polecic Panstwu w charakterze lektury uzupelniajacej jego zapiski z podrozy. Kawal dobrej dziewietnastowiecznej literatury. Reyos Katolikos w kazdym miescie i miasteczku andaluzyjskim czci sie pomnikiem. Niekiedy, jak cokol dostatecznie szeroki, znajduje sie tam tez Kolumb, najczesciej na kleczaco, w trakcie wreczania Izabeli czegos, co wyglada jak podanie. Z tym Kolumbem to zreszta ciekawa historia, sa liczne (ale nie do konca niezbijalne) dowody na to, ze byl Zydem - pisal juz zreszta o tym na s.c.p Olek Sharon. Okaze sie w koncu, ze Columbus Day to jeszcze jedno zydowskie swieto. Swoja droga zastanawialismy sie z zona dlaczego Izabella i Ferdynand nie zostali swietymi Kosciola Katolickiego. W koncu zyli w epoce, w ktorej nawet masowe mordy - o ile prowadzone pod wlasciwymi auspicjami nie stanowily przeciwwskazan do znalezienia sie na oltarzach. Moze o te podejrzane konszachty z Zydem chodzilo? A moze o to, ze bylo to, mimo wszystko, kochajace sie malzenstwo? (chociaz z dziecmi to mieli jednak klopot - masowo wymieraly, a jak juz dozyly zamescia, to sie rozwodzily). Widzielismy wiele aren do corridy, w tym i ta najslynniejsza (Maestranza) w Sewilli. Nie sezon na walki bykow (coz za hipokryzja w nazwie - jakby byki walczyly same ze soba), ale i tak odczuwalem pokuse odnalezc jakiegos torreadora i ukluc go bolesnie gruba igla w tylek. Corrida goyesca - odgrywana co roku w Rondzie. Stroje uczestnikow zaprojektowal osobiscie Goya - podobno wielki milosnik corridy. Zdaje sie, ze z tymi Okropnosciami wojny to bylo tak, ze Goya tez sobie lubil popatrzec: a to na egzekucje, a to na masakre, a to na jakies trupy. W Gibraltarze mialem - niczym Zagloba - nieprzyjemnosc z malpami. Makaki zreszta nie mieszcza sie juz najwyrazniej na Upper Rock i schodza pomalu do miasta - rewidujac smietniki i wyrywajac torby nieuwaznym przechodniom. Jesli uda im sie ukrasc jakis paszport - droga do Hiszpanii i reszty Europy stoi otworem. Dziwnym obyczajem hiszpanskim jest ubieranie rzezb stojacych po kosciolach (najslynniejsza to sewilska Virgen de la Macarena, wyrzezbiona zreszta przez kobiete - bo ktozby inny mogl, bez bluznierstwa, wyrzezbic naga Madonne?), przez co wygladaja jak gigantyczne lalki Barbie lub manekiny w sklepach odziezowych. Obnosi sie potem te figury (w samej Sewilli jest ich ponad 200) w procesjach w trakcie Wielkiego Tygodnia. W Sewilli zreszta wyjasnilismy sobie jedna nurtujaca nas od dawna kwestie teologiczna. Swego czasu Monika, corka sasiadow, udzielila spontanicznie odpowiedzi na tzw. trudne pytanie na lekcji religii. Owoz siostra katechetka wskazywala na przydatnosc modlitw za dusze w czyscu, nadmieniajac, ze jest to jedyna droga, aby dusze owe opuscily czysciec. Padlo wowczas z klasy pytanie: a co sie dzieje, jezeli sie modlimy za kogos, kto trafil do piekla. Katechetka zasromala sie i zaczela nerwowo wertowac konspekt w poszukiwaniu odpowiedzi. W sukurs przyszla Monika: to sie go wylowi! . Dzis wiemy juz, ze byla to najprawdziwsza prawda, na dowod czego scena wylawiania
http://www.icpnet.pl/~babilas/azulleo.jpg Jest w Museum de Bellas Artes w Sewilli dosc zabawny obraz z poczatku 16 wieku, ilustrujacy teze, ze hiszpanskie chrzescijanstwo pozyczylo sobie wiele elementow z islamu:
http://www.icpnet.pl/~babilas/raj.jpg Prosze zauwazyc, ze ten koncept raju dosc jest smialy - swiete to jeszcze, czy juz hurysy? W muzeum duzo drugiej ligii hiszpanskiej (bo pierwsza wisi w Prado). Masowo wisza na sciananch puciate Madonny Murilla w niezliczonych scenach 'immaculada concepcion' - na tym obrazie (http://www.icpnet.pl/~babilas/murillo.jpg) brakuje 'dymka' z tekstem Myslalam, ze bedzie mlodszy... : Okazala sie takze, ze patronem baby - sitterow jest swiety Feliks (http://www.icpnet.pl/~babilas/feliks.jpg). Skoro juz o horrendach muzealnych sie zgadalo: to w Granadzie wisi, w muzeum w palacu Karola V - 'niesamowite wyczyny swietych Kosmy i Damiana, czyli z historii transplantologii' (http://www.icpnet.pl/~babilas/transp.jpg). Podczas, gdy Kolumb odkrywal nowych ludzi, Torquemada palil starych. Wygnanie Zydow i Arabow spowodowalo upadek rzemiosla i handlu, a staly odplyw co bardziej rzutkiego zywiolu ludzkiego do Nowego Swiata stal sie przyczyna kryzysu demograficznego i petryfikacji feudalnej struktury spolecznej w Hiszpanii. Ironia losu jest to, ze zlotem zwozonym do Kadyksu i Sewilli z calego imperium bogacili sie przede wszystkim kupcy i rzemieslnicy niderlandzcy. Wlasnych kupcow i rzemieslnikow, przewaznie wyznania muzulmanskiego i mojzeszowego, wpierw zmuszano do konwersji, a potem i tak wypedzono. _style_ architektoniczne rozpoznaje sie w Andaluzji najprosciej przy pomocy ksztaltu luku: kalifacki, almorawidzki, almohawidzki i wreszcie mudejar (hiszp. mudejar: ci, ktorym pozwolono pozostac). Pozwolono, ale tylko na pewien czas. Islam w Hiszpanii zostal zakazany ostatecznie w 1526. Poniewaz moryskowie nie wykazywali tendencji do asymilacji, ubierali sie i mowili z arabska, pisali po kastylijsku uzywajac arabskiego alfabetu (!), co wiecej praktykowali w ukryciu islam, krol Filip II rozpoczal proces ich wysiedlania. W 1614 ostatni wyznawcy Proroka opuscili Polwysep Iberyjski - osiedlajac sie glownie w krajach Maghrebu i w Stanbule. Ocenia sie, ze ponad trzy miliony muzulmanow opuscilo Hiszpanie w 16 i poczatku 17 wieku. Zydzi byli wladcom Hiszpani jeszcze bardziej niemili niz niedawni wrogowie spod znaku polksiezyca - ekspulsja miala miejsce jeszcze w 15 wieku. Sprawiedliwosc jest jednak na tym swiecie - upadek imperium hiszpanskiego byl zalosny i bardzo malo imperialny. Teraz jeszcze o Andaluzyjskich winach. Wyjazd przebiegal nam pod znakiem oswajania sie z sherry (xeres, jerez). Na poczatku bylo niesmialo, niepewnie, polgebkiem. Pozniej zaczelismy sobie smielej poczynac. Po calej Andaluzji rozstawione sa olbrzymi byki (http://www.icpnet.pl/~babilas/byku.jpg), stanowiace reklame firmy winiarskiej Veterano Osborne. Reklama sublimalna - bo widzi sie jedynie byka, ale i tak wiadomo o co chodzi. Falstaff w szekspirowskim 'Henryku VI' powiada gdybym mial tysiac synow, nauczylbym wszystkich takiego pierwszego przykazania ludzkiego zywota: wystrzegaj sie piwa i innych wodnistych napojow, za to wino pij nalogowo . Latwo powiedziec, zrobic trudniej, zwlaszcza bedac Anglikiem. Brytyjski popyt rozwinal produkcje w rejonie Bordeaux, rozwinal tez i w rejonie Jerez. Przyznac trzeba, ze grunt, w sensie zarowno doslownym, jak i przenosnym, byl podatny. Na poczatku zreszta odbywalo sie to droga zbrojna - pierwsze 3000 butelek xerez trafilo do Londynu w 1587, gdy Sir Francis Drake i Sir Martin Frobisher (korsarze na sluzbie Jej Krolewskiej Mosci), zlupili Kadyks, podowczas glowny port Hiszpanii. Technologia produkcji jest jednak dosyc dziwaczna. Pierwszy etap jest ditto taki sam, jak w przypadku innych win: zbiera sie grona, tloczy moszcz, filtruje i wlewa do kadzi, w ktorych zachodzi fermentacja. Co jednak byloby gdzie indziej juz produktem, w Andaluzji jest jeszcze surowcem. Otrzymane 'wino' dzieli sie na te do dalszego dojrzewania (lepsze) i te do przepedzenia (gorsze). Uzyskanym spirytusem wzmacnia sie wino (mniej wiecej do 15% alkoholu), ktore przelewa sie na kilka lat do debowych beczek, zostawiajac jednakowoz mniej wiecej 1/6 (na grubosc dwoch piesci, jedna nad druga) wypelniona powietrzem. Przed utlenianiem sie wina chroni je, wytwarzajacy sie na jego powierzchni tzw. flor, czyli blonka z drozdzy. Nie dosc osobliwosci. Sherry zawsze jest winem 'non vintage' - pochodzacym z kilku co najmniej rocznikow. Technicznie realizowane jest to przez tak zwany system solera (hiszpanskie suelo = podloga), w ktorym beczki z winem uklada sie w czterech
... więcej ť
Ulubione: 0
